Đi buôn gà đá sang Trung Quốc

 Trần Quới

 

Gà đá là một thú chơi phổ biến trong nhân dân. Nhiều nơi, nuôi nhiều giống gà khác nhau, riêng Phú Yên nổi tiếng với giống gà ṇi. Những chú “chiến kê” với những miếng vơ độc chiêu, gà ṇi Phú Yên đang được bán sang Trung Quốc phục vụ cho những tay ăn chơi có máu đỏ đen. B́nh quân, một con gà ṇi 3,5 kg trở lên giá từ 400.000 đồng đến 1.500.000 đồng (có khi lên đến năm, mười triệu là thường) đem lại cho người nuôi nguồn lợi đáng kể. Nhưng để được những chuyến hàng trót lọt sang xứ Tàu người đi buôn cũng lắm công phu và đầy bản lĩnh.

 

HÀNH TR̀NH

 

Sáng sớm, anh Nguyễn Trường cùng vài người thợ gà của anh đă lục đục dậy cho những chú gà “điểm tâm” để chuẩn bị cuộc hành tŕnh dài ngày. Trong tất cả những buổi ăn suốt quá tŕnh nuôi đây là bữa ăn quan trọng nhất. V́ phải đi xe đ̣ 2, 3 ngày đường nên những chú kê được bồi bổ lượng đạm tươi, chí ít cũng một chú nhái bầu. Lô hàng lần này có 20 chú kê đang tuổi sung măn nhất.

 

12 giờ trưa mọi công tác chuẩn bị đă xong xuôi, anh Trường không quên mang theo một túi lúa để ăn dọc đường. Những chú kim kê ngoan ngoăn để buột chân nằm vào những chiếc giỏ lát lên xe tốc hành Bắc tiến. Suốt dọc đường, xe dừng ở những quán ăn là cơ hội để anh Trường chăm sóc những “cục cưng” của ḿnh, trong khi mọi người vào quán xả hơi. Đúng trưa hôm sau, chúng tôi đến bến xe tỉnh Hà Tây. Sau một ngày đêm nằm trên xe, những chú  kê được dịp vươn vai vẫy vùng. Ở bến xe này có một khu nhà trọ h́nh như chỉ dành riêng cho những lái buôn gà, bởi chủ nhà trọ có sẵn những chiếc lồng (giỏ) to tướng để rộng gà và những thứ chuyên dụng khác. Chỉ mỗi việc “làm nước” đàn gà cũng tốn đến hết buổi chiều. Anh Trường cho biết, đây là thời điểm rất quan trọng, phải chăm sóc từ miếng ăn đến nước uống, lạng quạng gà ngă nước là coi nhưng đi toi cả vốn lẫn công. Bây giờ th́ tôi mới hiểu tại sao anh lại cho gà bằng nước suối tinh khiết! Ngủ một giấc chưa đẫy, mới 2 giờ sáng, tôi đă bị đánh thức để lên hàng đi Lạng Sơn. Từ bến xe thành phố Lạng Sơn chúng tôi phải thêm một chặng nữa để đến được thị trấn Đồng Đăng, khoảng 5 giờ sáng và chuẩn bị hành tŕnh sang bên kia biên giới. Riêng phần tiền xe vận chuyển gà đă lên tới 1,2 triệu đồng (mỗi chú gà mất 10.000 đồng/ chặn đường). Chưa hết, từ thị trấn Đồng Đăng c̣n phải tốn thêm 10.000 cho một chú gà mới có mặt được khu chợ bên kia dù khoảng cách chưa tới 500m!

 

CHỢ GÀ BIÊN GIỚI

 

Việc đầu tiên, anh Trường gọi 2 anh cửu vạn đă quen mặt với giá 5000 đồng/con. Chúng tôi không phải đi qua cửa khẩu mà theo một con đường ṃn vượt một ngọn đồi rồi qua biên giới. Trong khi người dân ở đây có thể đi qua lại cửa khẩu buôn bán dễ dàng? Trường giải thích: V́ họ là người địa phương, có giấy thông hành, con ḿnh th́ không, nhưng cứ vô tư đi. Trước khi tới chợ phải qua một trạm gác biên giới phía Việt Nam. Trường chạy vào (h́nh như là tŕnh báo) rất nhanh rồi chạy ra đi tiếp. Tôi lại thắc mắc. Trường giải thích: “lúc năy là vào “làm luật” đấy. Tính theo đầu gà, mỗi con 5.000 đồng, người th́ theo không”. Không làm có được không? “Cũng được, nhưng người đi gà ở lại” – Trường nói. Trên đường đi cũng gặp vài nhóm người gánh gà và cũng đều làm như vậy. Đến biên giới, tốn thêm hai ngh́n đồng (tương đương 1 tệ) tiền mua vé cho mỗi người, thế là được đặt chân trên đất Quảng Tây - Trung Quốc.

 

Chợ Lũng Quài (thị trấn Lũng Quài) khá sầm uất, có một khu ven dành riêng cho những lái buôn gà đá. Dân buôn gà Việt Nam đa số ở các tỉnh phía Bắc như  Lạng Sơn, Yên Bái, Bắc Giang, Hưng Yên, Hải Dương..., miền Trung chỉ có người Phú Yên, Quăng Ngăi khoảng 10 người. Dân mua gà đá Trung Quốc tập trung về đây, tất cả đều trao đổi x́ xồ với nhau bằng ngôn ngữ “ra dấu”. Có tay c̣ tên A Lục (người Trung Quốc) chuyên làm thông dịch viên kiêm các dịch vụ lặt vặt như thuê giỏ, pḥng trọ, làm nước gà ... anh ta chạy lăng xăng v́ rất nhiều người cần đến. Người mua gà cũng lạ, hầu như ai cũng ôm theo một con gà. Cách bán gà đá cũng rất đặc biệt. “Hàng” được bày ra, người mua ôm gà săm soi rất kỹ từ lông, cần, vẩy, chông ... Khách và chủ thoả thuận, ưng ư con nào chỉ vào, sau đó là một trận “thư hùng” với con gà ḿnh mang tới (nhưng chỉ vài hiệp để thử sức). Giá cả sẽ được định đoạt ngay sau đó. Hoặc chủ gà lời gấp 2, 3 thậm chí 5, 7 lần vốn, nhưng chẳng may gà nhà bị thương, đui mắt là coi như  lỗ. Khu chợ gà đá luôn sôi động như một trường gà không kém. Đôi lúc cũng xảy ra những cuộc “căi vă” bằng chân tay ngay trên đất người. V́ thế,  nhiều người buôn gà từ các tỉnh xa thường chọn cách bán sỉ lại cho những đầu nậu ở gần biên giới, dù lời ít nhưng chắc đồng tiền. Hơn nữa mang nhiều tiền từ Trung Quốc về rất dễ gặp bọn xin đểu chặn đường. Anh Trường kể, thời gian trước các tay buôn lớn qua đây cũng đă từng bị bọn lục lâm xin tiền, c̣n bắt hạ giọng gọi “đại ca” một tiếng, v́ thế nhiều người phải nhờ lực lượng “bảo tiêu” qua bên Việt Nam lấy tiền cho chắc. Nhưng thời gian gần đây, đường thoáng, người qua lại đông nên chuyện xin đểu thỉnh thoảng mới có. Không chỉ có thế, trên đường đi, ở bến xe, ngơ vắng, hiểm nguy luôn ŕnh rập.

 

Một vài người bán chưa hết phải liên hệ với A Lục để gủi hàng sáng mai qua bán tiếp. 5 giờ chiều, chúng tôi chuẩn bị lên đường về nước mang theo hai con gà “bở” (gà đá thua độ).  Cứ nghĩ phen này được nhậu thịt gà đá, nhưng khi đến Đồng Đăng, Trường đă có ngay mối bán với giá 160.000đồng/con. So với gà thịt b́nh thường gà “bở” có giá gần gấp đôi, một kư ít nhất là 40.000 đồng, người thu mua bán cho các nhà hàng đặc sản trên dưới 70.000đồng/kg. Theo những người chuyên thu mua loại này, th́ hiện nay, nhu cầu mua gà bở cung cấp cho các nhà hàng đặc sản ở Hà Nội rất cao. Hàng ngày có hàng trăm người tỏa về các khu chợ gà, trường gà ở tận thôn quê để t́m mua.

 

NGHỀ NUÔI GÀ ĐÁ TẠI SAO KHÔNG?

 

Anh Trần Khắc Cương xă An Phú (huyện Tuy An), một lái buôn gà đi Trung Quốc từ năm 2000 khẳng định: Thị trường gà ṇi ở Trung Quốc luôn ở nhu cầu cao, không chỉ gà Phú Yên mà rất nhiều lái gà ở các tỉnh phía Bắc nhưng vẫn không đủ cung cấp. Gà đá không chỉ phục vụ cho các dân chơi tại chỗ mà nó c̣n chuyển đi các nơi như Hồng Kông, Ma Cao... Hiện, tôi có khoảng trên dưới 30 cộng tác viên các nơi cung cấp gà ṇi nhưng số lượng cũng rất hạn chế.

 

Không ồn ào, sôi động, tập trung thành chợ hay trung tâm buôn bán như các hàng hoá khác, thị trường gà ṇi tương đối yên ắng, khách mua phải gơ cửa từng nhà người nuôi, bắt mối theo kiểu giới thiệu, “điềm chỉ” hoặc “phục” ở các trường gà ngơ quê. Giá cả một chú gà ṇi cũng rất đa dạng, tuỳ thuộc vào tướng mạo, ḍng giống, cách nh́n của người mua và quan trọng là “chiến công” trong các lần “lên đài”. Một con gà được xem là đủ tiêu chuẩn xuất ngoại phải nặng từ 3,5kg trở lên, lông, mào đẹp, cổ to, liền, chân vững ... giá từ  200.000 đến 600.000 đồng (tại Việt Nam). Những con gà quá đặc biệt chọi không đối thủ th́ giá c̣n cao gấp nhiều lần. Anh Trần Khắc Cương cho biết anh đă từng chứng kiến một khách hàng Trung Quốc tậu một con gà với giá 11.000.000 đồng!

 

Từ khi thị trường Trung Quốc “ăn” gà ṇi, người dân ở xă Hoà Trị, Hoà Quang, Hoà Thắng (huyện Phú Hoà), An Chấn, An Phú, An Mỹ (huyện Tuy An) đến Sông Cầu, Đồng Xuân, thành phố Tuy Hoà ... rất nhiều người chơi và nuôi gà đá. Tuy nhiên, chỉ nuôi phong trào, nuôi chơi là chính, được giá th́ bán, chưa nghĩ đến chuyện nuôi chuyên nghiệp. Anh Nguyễn Văn Năm (xă An Mỹ, huyện Tuy An), một người sành nuôi gà đá, nói: “Đúng là gà đá có giá trị, quá lời so với tiền vốn ban đầu bỏ ra, nhưng để nuôi một con gà cho ra trường không mất mặt chủ phải mất gần cả năm trời chăn chiên, từ thức ăn đến nước uống như chăm con nhỏ. V́ thế, chỉ dựa vào những phán đoán thị trường bề nổi qua lái gà để nuôi đại trà cũng không yên tâm”. C̣n anh Nguyễn Trường, sau nhiều năm đi gà Trung Quốc đang có dự định, ở nhà tự nuôi và thu gom các nơi làm đại lư cho các mối lái khác. Theo anh, gà ṇi đang đứng trước những cơ hội lớn đó là: cung cấp thị trường Trung Quốc, nhu cầu giải trí tại chỗ khi tỉnh ta có nhiều khu du lịch mang tầm quốc tế và cuối cùng cũng sẽ vớt vát được vốn từ những con gà “bở” cho các nhà hàng đặc sản.

 

V́ vậy, việc phổ biến rộng răi, khuyến khích nuôi gà ṇi trong nhân dân là rất có cơ sở. Tuy nhiên, việc “xuất khẩu” gà như t́nh h́nh hiện nay chỉ mang tính tự  phát, chưa công khai, chưa có sự quản lư của cơ quan chức năng. Nếu có sự đầu tư và quan tâm của Nhà nước th́ việc nuôi và xuất khẩu gà ṇi là một cơ hội kinh tế rất lớn, tạo hướng phát triển nghề phụ cho người dân Phú Yên.